كه از اين نه هزار سال « سه هزار سال را تنها و بىمدعى سلطنت خواهد كرد و در سه هزار سال بعد ، كه دوره آميزش است ، مشيت او مشيت اهريمن متفقا جريان خواهد يافت و عاقبت در جنگ اجير ، قدرت خرد خبيث را به كلى سلب خواهد نمود » « 1 » ( جلد اول كتاب نيبرگ ، ص 210 و جلد دوم ، ص 232 ) . چنان كه ديديم از زمان هخامنشيان در باب مبداء اصلى آفرينش دو عقيده مختلف وجود داشته است ، بعضى اين مبداء را زمان ( زروان ) ميدانسته‌اند و جماعتى اين مبداء را مكان نوش « 2 » ميگفته‌اند . نيبرگ با دلايل استوار ، اين مطلب را ثابت مىكند ، كه ثوش مرادف ويو « 3 » است ، كه در پهلوى واى « 4 » گويند بمعنى هوا ( جو ) و گويد در اوستاى كنونى آثارى از اعتقاد طرفداران « واى » ، كه رقباى زروانيان محسوب ميشده‌اند ، باقى مانده است « 5 » .

--> ( 1 ) - در باب اين مطلب بحث بسيار كرده‌اند ، كه رواياتى ، كه مورخين در باب دين ايرانيان قديم نقل كرده‌اند ، مثلا روايت نئوپمپوس ، كه پلوتارخس بنقل آن پرداخته است ( ر ك بنونيست ، دين ايرانى ، ص 69 و ما بعد ، و مجله آسيائى ، 1929 ، ص 287 و ما بعد ، نيبرگ 2 ، ص 223 و ما بعد ) مربوط بمزداپرستى است يا عقايد زروانيه . بعقيده من مزداپرستى دو دين متمايز از هم نيستند . عقايد زروانيه عبارتست از نظر خاصى درباره آفرينش ، كه نتيجه بينش مخصوصى درباره زندگى مىباشد و اين نظر در مزداپرستى و مهرپرستى و عقايد مانويه ميتواند وجود داشته باشد . در هر حال يك مزداپرستى زروانى و يك مزداپرستى غير زروانى وجود داشته است ( ر ك بمقاله من در جهان مشرق 1931 ، ص 32 و ما بعد و نيز ملاحظات بنونيست درباره اين موضوع در همان نشريه 1932 ، ص 206 و ما بعد ) . ( 2 ) - Thvasha ( 3 ) - vayu ( 4 ) - vay ( 5 ) - نيبرگ . 2 ، ص 4 - 103 ، 199 و ما بعد . در باب خداى واى در داستانهاى زردشتى مقايسه شود با كريستنسن ، كيانيان ، ص 92 - 91 : در اين اواخر ويكاندر Wikander در كتاب خود موسوم به « ويو » Vayu اين خدا را مورد بحث قرار داده است ، ج 1 ، اوپربسالا ، 1941 .